على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
781
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تاله ( t le ) ص . ع . بىخود و سرگشته . تالى ( t li ) ا . ع . پسرو . و اسب چهارم رهان . و تالى النجم : ستارهء عين الثور . و نيز تالى : دنبال هودج . و سرين و كفل اسب و دم و پاى آن . ج : توالى . تالى ( t li ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - از پس آينده . و پسرو و تابع . و تالى شدن : در پس واقع شدن . و باصطلاح منطق جزء ثانى از قضيهء شرطيه كه جزء اول آن را مقدم گويند مانند ان كانت الشمس طالعة فالنهار موجود : جزء اول كه ان كانت الشمس طالعة باشد مقدم و جزء ثانى كه فالنهار موجود تالى بود . تألى ( taalli ) م . ع . تالى تاليا : سوگند خورد . تاليب ( t leyb ) م . ع . ورغلانيدن و فساد انداختن . و گرد آوردن قوم . و الب فلانا : طرد كرد فلان را . تالية ( ta'leyat ) م . ع . الى تالية : تقصير كرد و درنگ نمود . و تكبر كرد . تالية ( t leyat ) ا . ع . دنبال هودج . و سرين و كفل اسب و دم و پاى آن . ج : توالى . تآليد ( ta lid ) م . ع . الدتآليدا ( مجهولا ) : زائيده شد . تاليدن ( t lidan ) ف ل . م . پ . فرياد كردن مرغ در وقت گرفتن وى و كودك هنگامى كه او را بزنند . و گريه كردن . و غارت كردن . تاليف ( ta'lif ) م . ع . الف بينهم تاليفا : جمع نمود آنها را و ساز وارى داد ميان ايشان . و منه مؤلفة القلوب : كه مراد بعضى سادات عرباند كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله بمدارات و عطاى ايشان مأمور شد تا ديگران باسلام ترغيب نمايند . مر . مؤلفة . و نيز تأليف : دو چيز و يا چند چيز را با هم پيوستگى و ربط دادن . و جمع نمودن با ترتيب . و نوشتن كتابى كه در آن از چند كتاب ديگر مطالب مختلفه را استخراج نموده جمع نمايند بر خلاف تصنيف . و الف الفا : خط الف كشيد . و الف الالف : كامل گردانيد هزار را . تأليف ( t lif ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جمعآورى . و پيوستگى و ربطدادگى . و نوازش و ساز وارى . و تأليف قلوب : نوازش دلها . و تأليف كردن كتاب : مطالب مختلفه را از چند كتاب استخراج كردن و جمعآورى نمودن . تاليل ( ta'lil ) م . ع . تيز كردن و ستيخ كردن گوش . تاليم ( ta'lim ) م . ع . درد گرفتن . تاليه ( ta'lih ) م . ع . پرستش فرمودن . تام ( t m ) ص . پ . كم و اندك . و خرد و كوچك . و قليل . و ناتوان و ضعيف . تام ( t m ) و ( t mm ) ا . پ - مأخوذ از تازى - تمام و كامل و درست . و تام - الوزن : درست وزن . و غير تام : ناتمام و ناكامل و نادرست . تام ( t mm ) ا . ع . تمام و كامل . تامبول ( t mbul ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - تانبول . تآمر ( ta mor ) م . ع . تآمر القوم : حكم كرد بعض آن قوم مر بعضى را و مشاورت نمود با آن قوم . تامر ( t mer ) ا . ع . خداوند خرما . تامر ( taammor ) م . ع . تامر عليهم : مسلط شد بر آنها . تامرى ( ta'moriy ) ا . ع . كسى واحدى يق مابالدار تامرى اى احد . تامشطة ( t mactat ) ا . پ . - مأخوذ از بربرى - رازيانه . تامع ( taammo ) م . ع . تامع - الرجل امعة : كشت آن مرد . مر . امعه . تامك ( t mek ) ا و ص . ع . كوهان . و ماده شتر بزرگ كوهان و سنام تامك : كوهان دراز و بلند . تامل ( taammol ) م . ع . تامل تاملا : درنگ كرد در كار و انديشيد تا عاقبت آن معلوم شود . تامل ( taammol ) ا . پ . مأخوذ از تازى - انديشه و تفكر . و پيشدل . و عاقبتانديشى . و غور و دورانديشى . و توقف و درنگ . و ترديد . و احتياط و تامل كردن : انديشه كردن و تفكر نمودن و پيشدل كردن در عواقب كارها . تأمم ( taammom ) م . ع . مادر گرفتن و مادر خواندن . و قصد كردن . و وضو نمودن به خاك و تيمم كردن . تامواره ( t mv re ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آفتابه و ابريق . تامور ( t mur ) و ( ta'mur ) ا . ع . آوند . و جان و حيات . و دل و دانهء دل و حيات آن . و خون يق هرقت تأموره : ريختم خون او را . و خون دل . و زعفران . و بچه . و زهدان . و وزير پادشاه . و بازى دختران اندك سال و يا كودكان . و صومعهء ترسايان و ناموس آنها . و آب يق ما بالركية تامور اى شيئ من الماء . و چيزى يق اكل الذئب الشاة فما ترك منها تامورا اى شيئا . و كسى يق ما بالدار تامورا . و خوابگاه شير . و مى . و ابريق . و حقه . تامورة ( t murat ) ا . ع . مى . و ابريق . و حقه . و خوابگاه شير يق فلان اسد فى تامورته .